20/1/15

Παραμύθια vs. Ιστορία

Πρόσφατα, μια καλή μου φίλη είπε πως θα ήθελε να ζει στο Μεσαίωνα γιατί η ζωή θα ήταν απλούστερη και χωρίς άγχη και τακτοποιημένη, ενώ τώρα δεν ξέρει τι θα της ξημερώσει. Της έβαλα λίγο τις φωνές. Γιατί πολύ απλά, η πεποίθηση ότι στο Μεσαίωνα όλοι ζούσαν παραμυθένια είναι εντελώς λανθασμένη. Πες "μου αρέσει η αισθητική και η τέχνη της εποχής", μη λες ότι θες να ζήσεις εκεί, η κοινωνία ήταν βουτηγμένη στα σκατά, ΔΕΝ ΤΟ ΘΕΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ.

Συχνά ο κόσμος μπλέκει αυτά που βλέπει στις ιστορικές ταινίες, στα παραμύθια και στα έργα φαντασίας με την πραγματική ιστορία. I should know, I was one of them. Μόλις όμως αρχίζεις να διαβάζεις τι πραγματικά συνέβαινε εκείνη την εποχή, περνάς ένα πολιτισμικό σοκ μέχρι να συνειδητοποιήσεις πόσο χάλια ήταν τα πράγματα.

Καταρχάς, οι ταινίες και τα βιβλία δείχνουν πάντα τη ζωή των ευγενών. Οι οποίοι άντε να αποτελούσαν ένα 5-10% του συνολικού πληθυσμού. Αν κάποιος από μας συνέβαινε να γεννηθεί εκείνη την εποχή, το πιθανότερο είναι πως θα ήταν δουλοπάροικος, εκτός κι αν ήταν τυχερός και γεννιόταν στην Ιταλία όπου ήδη αναπτυσσόταν μια μεσαία τάξη εμπόρων. Όπως και να 'χει, το σίγουρο είναι πως πιθανότατα δε θα ζούσε σε κάστρο (τα οποία btw ήταν υπερβολικά κρύα και το χειμώνα δε ζεσταίνονταν με τίποτα) αλλά στο ύπαιθρο, στο έλεος όποιου φεουδάρχη τύχαινε να ελέγχει την περιοχή, με τη δυνατότητα ίσα-ίσα να επιβιώνει. Αν ήταν και γυναίκα, ακόμα χειρότερα: ως χωρική θα παντρευόταν (ή θα τη βίαζαν) από τα 12, αν ήταν τυχερή θα επιβίωνε καμιά δεκαριά γέννες (πιθανότατα όμως όχι κι όλα της τα παιδιά' η θνησιμότητα βρεφών και μητέρων ήταν τεράστια) και θα πέθαινε στα τριάντα της από τις ταλαιπωρίες. Ως ευγενής θα ήταν πιόνι, πρώτα του πατέρα της και μετά του άντρα της. Με τον οποίον μπορεί να ήταν αρραβωνιασμένη από την κούνια για πολιτικούς λόγους.

Υπάρχει κι άλλος ένας παράγοντας που θα έπρεπε να σκεφτόμαστε. Η καθαριότητα. Οι άνθρωποι στη μεσαιωνική Ευρώπη δεν πλένονταν. Μπορεί να περνούσαν μήνες για να κάνουν μπάνιο στο ποτάμι, κι αυτό μόνο το καλοκαίρι. Ως εκ τούτου, ήταν πολύ επιρρεπείς σε αρρώστιες και στο θάνατο από πράγματα που σήμερα το πολύ να μας ρίξουν στο κρεβάτι για δυο-τρεις μέρες. Η πανούκλα σκότωσε 25 εκατομμύρια κόσμο γιατί οι κανόνες υγιεινής ήταν ανύπαρκτοι. Στις ταινίες βλέπεις τους ιππότες έτσι όμορφους κι αρχοντικούς και λες άντρακλες ρε παιδί μου, αλλά αν σε πλησίαζαν στην πραγματικότητα μάλλον θα έτρεχες μακριά φωνάζοντας "πήγαινε να κάνεις μπάνιο βρωμιάρη". Και οι ιππότες στην τελική τι ήταν; Οποιοσδήποτε μπορούσε να αγοράσει άλογο, γινόταν ιππότης.

Να μη μιλήσω για την αμορφωσιά του κόσμου και για το κουμάντο που έκανε (ή προσπαθούσε να κάνει) η Εκκλησία, έτσι; Νομίζω όλοι τα ξέρουμε αυτά.

Καλώς ή κακώς, εμείς δεν θα μπορούσαμε να ζήσουμε έτσι. Έχουμε μάθει στις ανέσεις μας, στην ελευθερία μας, στην πληροφόρησή μας. Το σωστότερο θα ήταν να λέγαμε "θα ήθελα να ζω σε ένα παραμύθι". Γιατί αυτά τα πλάθεις όπως θέλεις. Την ιστορία δυστυχώς δεν μπορείς να την αλλάξεις, κι όσο κι αν προσπαθήσεις να την ρομαντικοποιήσεις, ποτέ δεν θα είναι τόσο ειρηνική και δίκαιη.

Εγώ πάντως ούτε παραμύθι, ούτε Μεσαίωνα θα ήθελα. Μια χρονομηχανή αν γίνεται για να επισκεφτώ όσες εποχές θέλω, να δω πώς ήταν και να ξαναγυρίσω στο παρόν μου. :Ρ